عمر یاغی، برنده جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۵ و یکی از برجستهترین دانشمندان حوزه علم مواد، با پذیرش یک سمت تماموقت در دانشگاه تسینگهوا پکن، هدایت مؤسسهای جدید برای کشف و طراحی مواد با کمک هوش مصنوعی را بر عهده گرفته است. این جابهجایی در شرایطی صورت میگیرد که بودجههای پژوهشی در آمریکا با محدودیت روبهرو شده و چین برای جذب پژوهشگران برجسته بینالمللی تلاش میکند.
عمر یاغی، شیمیدان اردنیـآمریکایی و برنده جایزه نوبل شیمی، پس از سالها فعالیت علمی در ایالات متحده، بهصورت تماموقت به دانشگاه تسینگهوا (Tsinghua University) در پکن پیوست.
براساس اعلام رسمی این دانشگاه، مراسم انتصاب یاغی بهعنوان استاد ممتاز دانشگاه تسینگهوا روز سوم ژوئیه برگزار شد. او قرار است مؤسسه دانشگاهی جدیدی با عنوان مؤسسه پژوهشی هوش مصنوعی، شیمی و مواد یا AIMATRY را راهاندازی و هدایت کند.
این مؤسسه با همکاری دانشکدههای شیمی، مهندسی شیمی، هوش مصنوعی، علوم کامپیوتر و مهندسی مواد فعالیت خواهد کرد و هدف آن استفاده از هوش مصنوعی برای طراحی، شبیهسازی، سنتز و تولید مواد جدید است. دانشگاه تسینگهوا امیدوار است با این رویکرد، زمان موردنیاز برای تحقیق و توسعه مواد جدید را به میزان قابلتوجهی کاهش دهد.
عمر یاغی در سال ۱۹۶۵ در اَمان، پایتخت اردن، در خانوادهای از پناهندگان فلسطینی متولد شد. او در ۱۵سالگی به آمریکا رفت و بخش عمده تحصیلات و فعالیتهای علمی خود را در دانشگاههای این کشور، از جمله دانشگاه کالیفرنیا در برکلی، ادامه داد. یاغی از سال ۲۰۱۲ در دانشگاه برکلی فعالیت میکرد و یکی از چهرههای پیشرو در شیمی شبکهای و طراحی مواد متخلخل به شمار میرود.
او در سال ۲۰۲۵ همراه با سوسومو کیتاگاوا و ریچارد رابسون، جایزه نوبل شیمی را برای توسعه چارچوبهای فلزیـآلی یا MOFها دریافت کرد. این مواد دارای ساختارهای بسیار متخلخلی هستند و میتوانند در جذب دیاکسیدکربن، استخراج آب از هوای مناطق خشک، حذف آلایندهها از آب و ذخیرهسازی هیدروژن مورد استفاده قرار گیرند.
مجله Nature گزارش داده است که انتقال این دانشمند برجسته به چین، همزمان با کاهش و محدود شدن برخی گرنتها و منابع مالی پژوهشی در آمریکا و افزایش تلاش چین برای جذب استعدادهای علمی بینالمللی صورت گرفته است.
یاغی همچنین درباره سرعت پذیرش هوش مصنوعی در جامعه علمی آمریکا ابراز نگرانی کرده است. به اعتقاد او، پژوهشگران باید تعامل با مدلهای هوش مصنوعی را جدی بگیرند؛ زیرا استفاده از این فناوری میتواند برای حفظ جایگاه و توان رقابتی نظام پژوهشهای پیشرفته آمریکا ضروری باشد.
پیوستن تماموقت عمر یاغی به دانشگاه تسینگهوا را میتوان نمونهای از تشدید رقابت جهانی برای جذب دانشمندان برجسته، بهویژه در حوزههای راهبردی مانند هوش مصنوعی، شیمی و علم مواد دانست.
