آرتین آزما مهر بخش «محاسبات آزمایشگاهی» را به دستیار تخصصی آرتین اضافه کرد؛ محیطی برای انجام محاسبات محلول‌سازی، ثبت پرونده آزمون و بررسی عدم‌قطعیت اندازه‌گیری. کاربران اکنون می‌توانند در کنار گفت‌وگوی تخصصی با آرتین، داده‌های آزمایشگاه را در ابزارهای محاسباتی وارد کنند و نتیجه را همراه با ورودی‌های آن بررسی کنند.
این بخش برای کارشناس آزمایشگاهی طراحی شده که در طول یک آزمون با چند کار مرتبط روبه‌رو است: محاسبه مقدار ماده برای تهیه محلول، تعیین حجم رقیق‌سازی، بررسی داده‌های کالیبراسیون و آماده‌کردن نتایج برای بازبینی. آرتین این فعالیت‌ها را در دو مسیر «محاسبات سریع» و «پرونده آزمون» در دسترس قرار می‌دهد.
از محاسبه غلظت تا تشکیل پرونده آزمون
در مسیر محاسبات سریع، کاربر ابزار موردنیاز را انتخاب می‌کند و با واردکردن مقادیر و واحدها، محاسبه مستقلی انجام می‌دهد. آماده‌سازی محلول مولار، رقیق‌سازی و تبدیل واحد فشار از جمله ابزارهای این بخش هستند. جست‌وجو و دسته‌بندی ابزارها نیز دسترسی به محاسبه موردنظر را آسان‌تر می‌کند.
نمونه آموزشی رقیق‌سازی در محیط آرتین: برای تهیه ۱۰۰ میلی‌لیتر محلول ۰٫۱ مول بر لیتر از محلول مادر ۱ مول بر لیتر، حجم محاسبه‌شده محلول مادر ۱۰ میلی‌لیتر است. داده‌ها فرضی‌اند.
برای کارهایی که به ثبت اطلاعات و دنبال‌کردن مراحل نیاز دارند، محیط پرونده آزمون در نظر گرفته شده است. کاربر می‌تواند مشخصات نمونه، روش آزمون و نسخه روش اجرایی را ثبت کند و داده‌ها و مدارک مرتبط را در همان پرونده نگه دارد. مسیرهای مرحله‌ای GC-FID، توزین و چگالی نیز برای پیش‌برد محاسبات در یک روند مشخص ارائه شده‌اند.
ابزارهای تخصصی برای کنترل کیفیت و عدم‌قطعیت
بخش «صحه‌گذاری و QC» به ثبت داده‌های مطالعات آزمایشگاهی اختصاص دارد. در کنار آن، ابزارهای بودجه‌بندی عدم‌قطعیت بر پایه GUM، ارزیابی به روش Top-Down، شبیه‌سازی مونت‌کارلو و بررسی قاعده تصمیم قرار گرفته‌اند. این امکانات به کاربر اجازه می‌دهند، در محدوده مدل‌های پشتیبانی‌شده، سهم مؤلفه‌های عدم‌قطعیت و اثر آن‌ها بر تفسیر نتیجه را بررسی کند.
محیط ثبت مطالعه کالیبراسیون خطی در بخش صحه‌گذاری و کنترل کیفیت؛ با دسترسی به مطالعات تکرارپذیری، بایاس و دقت میانی.
برای نمونه، در مسیر GC-FID می‌توان داده‌ها و مدارک را ثبت کرد، کالیبراسیون را بررسی کرد و سپس به محاسبات عدم‌قطعیت و بازبینی رسید. استفاده از این مسیر همچنان به ورودی‌های معتبر و بررسی مدل متناسب با روش اجرایی آزمایشگاه نیاز دارد؛ خروجی نرم‌افزار به‌تنهایی تأیید اعتبار روش یا قبولی نمونه محسوب نمی‌شود.
نمونه خروجی نمودارهای آرتین
در این مثال آموزشی، پنج مقدار مرجع فرضی از ۱۰ تا ۵۰ mg/L با پاسخ‌های ۱۰۲، ۱۹۸، ۳۰۵، ۳۹۷ و ۵۰۳ واحد قراردادی وارد ابزار کالیبراسیون خطی شده‌اند. نمودارهای زیر خروجی خود آرتین هستند و داده واقعی یک آزمون یا محصول را نشان نمی‌دهند.
نقاط کالیبراسیون و خط برازش در آرتین؛ محور افقی مقدار مرجع بر حسب mg/L و محور عمودی پاسخ بر حسب واحد قراردادی است. مثال آموزشی با داده‌های فرضی؛ y = 0.7 + 10.01x.
باقیمانده‌ها در برابر مقدار مرجع برای همان مثال فرضی؛ فاصله پاسخ هر نقطه از خط برازش نمایش داده می‌شود. R² این برازش حدود ۰٫۹۹۹۵ است؛ این عدد به‌تنهایی تأیید خطی‌بودن یا قبولی روش نیست.
اطلاعات مواد و گزارش‌های قابل بازبینی
در بخش «مواد و عناصر»، امکان جست‌وجوی هویت و خواص مرجع مواد فراهم شده است. مشخصات بطری مصرفی، شماره بچ و اطلاعات گواهی نیز به‌صورت جداگانه در پرونده ثبت می‌شوند تا اطلاعات مرجع ماده با مشخصات محصول مورد استفاده اشتباه نشود.
کاربران می‌توانند فایل پرونده را روی دستگاه خود ذخیره کنند و برای ادامه کار دوباره باز کنند. گزارش‌های بخش‌های پشتیبانی‌شده نیز برای مطالعه، چاپ و بازبینی قابل تهیه‌اند. فایل قابل ویرایش پرونده از گزارش جداست و ذخیره آن با انتخاب کاربر انجام می‌شود.
محیط محاسبات آزمایشگاهی به دو زبان فارسی و انگلیسی در دسترس است. برای شروع، وارد آرتین شوید و از منوی اصلی، «محاسبات آزمایشگاهی» را انتخاب کنید؛ سپس یک ابزار سریع را باز کنید یا پرونده آزمون جدید بسازید.
بیشتر بخوانید: معرفی آرتین، دستیار تخصصی آرتین آزما مهر